Gaśnice w firmie – dobór i rozmieszczenie

Dobór gaśnic do firmy nie sprowadza się do jednej liczby kilogramów na powierzchnię. Trzeba uwzględnić kategorię i wielkość strefy pożarowej, występujące materiały palne, szczególne przepisy dla obiektu oraz rozmieszczenie sprzętu. Rodzaj gaśnicy musi odpowiadać grupom pożarów, które mogą wystąpić w danym miejscu.

Poniższe zasady opierają się na informacjach Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej i rozporządzeniu MSWiA z 7 czerwca 2010 r. Stan źródeł sprawdzono 3 września 2026 r. W obiektach nietypowych, produkcyjnych, magazynowych albo zagrożonych wybuchem dobór należy potwierdzić z osobą mającą odpowiednie kwalifikacje w ochronie przeciwpożarowej.

Ile środka gaśniczego potrzeba?

Zgodnie z zasadami przedstawionymi przez KG PSP jedna jednostka masy środka gaśniczego wynosi 2 kg albo 3 dm³. Z wyjątkiem przypadków objętych przepisami szczególnymi taka jednostka przypada:

• na każde 100 m² powierzchni niechronionej stałym urządzeniem gaśniczym strefy pożarowej zakwalifikowanej do ZL I, ZL II, ZL III albo ZL V;
• na każde 100 m² takiej strefy produkcyjnej lub magazynowej, gdy gęstość obciążenia ogniowego przekracza 500 MJ/m²;
• na każde 100 m² strefy zawierającej pomieszczenie zagrożone wybuchem;
• na każde 300 m² powierzchni strefy niewymienionej wyżej, z wyjątkiem strefy zakwalifikowanej do ZL IV.

To wymaganie dotyczy ilości środka gaśniczego, a nie automatycznie liczby urządzeń. Ostateczna liczba, wielkość i miejsca ustawienia muszą równocześnie spełnić wymagania dojścia, dostępności oraz dopasowania do zagrożeń. Przepisy szczególne mogą wymagać innego zabezpieczenia.

Jak dobrać gaśnicę do grupy pożaru?

• A — materiały stałe pochodzenia organicznego, które spalają się z tworzeniem żarzących się węgli, na przykład drewno lub papier;
• B — ciecze i materiały stałe topiące się pod wpływem ciepła;
• C — gazy;
• D — metale;
• F — tłuszcze i oleje w urządzeniach kuchennych.

Oznaczenia na etykiecie wskazują zakres zastosowania konkretnej gaśnicy. Gaśnica ABC nie jest automatycznie właściwa do metali ani do olejów i tłuszczów w urządzeniach kuchennych. Do grup D i F potrzebny jest środek przeznaczony do tych zagrożeń. Przy urządzeniach elektrycznych należy stosować wyłącznie warunki podane w instrukcji dokładnego modelu, w tym dopuszczalne napięcie i minimalną odległość.

Gdzie rozmieścić gaśnice?

Gaśnice powinny znajdować się w miejscach łatwo dostępnych i widocznych, w szczególności przy wejściach do budynków, na klatkach schodowych, korytarzach i przy wyjściach z pomieszczeń na zewnątrz. Nie powinny być narażone na uszkodzenia mechaniczne ani działanie źródeł ciepła.

W budynku wielokondygnacyjnym należy, o ile pozwalają na to warunki, umieszczać je w tych samych miejscach na każdej kondygnacji. Przy rozmieszczaniu trzeba spełnić dwa konkretne warunki:

• odległość z każdego miejsca, w którym może przebywać człowiek, do najbliższej gaśnicy nie powinna przekraczać 30 m;
• do gaśnicy trzeba zapewnić dostęp o szerokości co najmniej 1 m.

Samo ustawienie odpowiedniej masy środka gaśniczego w jednym punkcie nie wystarczy, jeżeli przekroczona jest dopuszczalna odległość dojścia albo sprzęt jest niewidoczny czy zastawiony.

Praktyczna kolejność doboru

1. Rozpoznaj obiekt i strefy pożarowe. Ustal kategorię zagrożenia ludzi, powierzchnię, gęstość obciążenia ogniowego i obecność pomieszczeń zagrożonych wybuchem.
2. Rozpoznaj materiały palne. Określ możliwe grupy pożarów A, B, C, D lub F oraz zagrożenia szczególne.
3. Sprawdź przepisy szczególne. Ogólne przeliczniki nie zastępują wymagań właściwych dla danego rodzaju obiektu lub procesu.
4. Wyznacz minimalną ilość środka. Zastosuj właściwy przelicznik 100 albo 300 m² do każdej odpowiedniej strefy.
5. Rozmieść urządzenia. Zapewnij widoczność, dostęp, ochronę przed uszkodzeniem i dojście nie dłuższe niż 30 m.
6. Zweryfikuj dokładne modele. Sprawdź grupy pożarów, skuteczność gaśniczą, masę, zakres temperatur, instrukcję i możliwość bezpiecznej obsługi.
7. Ustal konserwację i odpowiedzialność. Sprzęt musi pozostać sprawny przez cały okres użytkowania.

Dostępne rodzaje urządzeń można porównać w kategorii gaśnice. Karta produktu i nazwa handlowa pomagają zawęzić wybór, ale nie zastępują analizy obiektu.

Przeglądy i konserwacja

Gaśnice należy poddawać przeglądom technicznym i konserwacji w terminach oraz w sposób określony przez producenta, nie rzadziej niż raz w roku. PSP zaleca zlecanie przeglądów, napraw i remontów wykwalifikowanym konserwatorom albo wyspecjalizowanym firmom.

Między przeglądami warto kontrolować, czy gaśnica jest na swoim miejscu, nie jest zastawiona, ma czytelną instrukcję, nienaruszone zabezpieczenie i nie wykazuje widocznych uszkodzeń lub korozji. Po każdym użyciu, także częściowym, wymaga obsługi serwisowej zgodnej z instrukcją.

Najczęstsze błędy

• stosowanie jednego przelicznika powierzchni bez ustalenia kategorii strefy;
• traktowanie masy środka jako jedynego kryterium liczby gaśnic;
• dobór ABC do każdego rodzaju pożaru;
• ustawienie sprzętu za drzwiami, wyposażeniem lub składowanym towarem;
• pominięcie maksymalnej odległości dojścia i szerokości dostępu;
• brak corocznej konserwacji albo poleganie wyłącznie na wskazaniu manometru;
• kopiowanie rozwiązania z innego budynku bez analizy własnych zagrożeń.

Pytania i odpowiedzi

Czy zawsze wystarcza 2 kg środka na 100 m²?

Nie. Przelicznik 100 m² dotyczy wskazanych kategorii i zagrożeń. Dla części innych stref stosuje się 300 m², istnieje wyjątek dla ZL IV, a przepisy szczególne mogą wprowadzać odmienne wymagania.

Czy jedna duża gaśnica może zastąpić kilka mniejszych?

Nie można tego rozstrzygnąć wyłącznie na podstawie łącznej masy środka. Nadal trzeba spełnić wymagania rozmieszczenia, dojścia, dostępności i dopasowania rodzaju gaśnicy do zagrożeń oraz możliwości użytkowników.

Jak daleko można mieć do najbliższej gaśnicy?

Odległość z miejsca, w którym może przebywać człowiek, do najbliższej gaśnicy nie powinna być większa niż 30 m. Do urządzenia należy pozostawić dostęp o szerokości co najmniej 1 m.

Jak często wykonywać przegląd?

Zgodnie z instrukcją producenta, ale nie rzadziej niż raz w roku. Widoczny brak uszkodzeń nie zastępuje przeglądu technicznego i konserwacji.

Kto odpowiada za zabezpieczenie obiektu?

Zakres odpowiedzialności zależy od tytułu i powierzonych obowiązków. KG PSP wskazuje obowiązki właściciela, a w określonym zakresie mogą je przejąć zarządca lub użytkownik na podstawie umowy. W praktyce odpowiedzialność trzeba ustalić jednoznacznie dla konkretnego obiektu.

Źródła i aktualność

• Komenda Główna PSP — gaśnice: zasady rozmieszczania
• Rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r. — ELI
• Państwowa Straż Pożarna — przeglądy i konserwacja
• Komenda Główna PSP — obowiązki w ochronie przeciwpożarowej

Poradnik ma charakter ogólny. Wymagania dla konkretnego budynku, strefy lub procesu należy ustalać na podstawie jego dokumentacji, obowiązujących przepisów i rozpoznanych zagrożeń.