Rękawice spawalnicze dobiera się do metody, ilości rozprysków, ciepła, zagrożeń mechanicznych i wymaganej zręczności. Gruba skóra, długi mankiet lub określenie „spawalnicze” nie potwierdzają samodzielnie poziomu ochrony. Trzeba sprawdzić EN 12477, typ A albo B oraz wyniki odnoszące się do konkretnych zagrożeń.
Rękawice są tylko jednym elementem ochrony spawacza. Nie zastępują osłony oczu i twarzy, odzieży ochronnej, wentylacji, bezpiecznego uchwytu ani organizacji stanowiska.
Przed czym chronią rękawice spawalnicze?
EN 12477 obejmuje wymagania dla rękawic przeznaczonych do spawania ręcznego oraz procesów pokrewnych. Ochrona może dotyczyć:
- drobnych rozprysków stopionego metalu;
- krótkotrwałego działania płomienia;
- ciepła kontaktowego i konwekcyjnego w zakresie potwierdzonym dla rękawicy;
- promieniowania cieplnego oraz oddziaływania łuku na dłonie i nadgarstki;
- ścierania, przecięcia, rozdzierania i przekłucia w zakresie oznaczeń mechanicznych.
Rękawica nie chroni przed nieograniczoną temperaturą, dużą ilością stopionego metalu ani każdym ostrym elementem. Poziomy ochrony odczytuje się z oznaczeń i instrukcji dokładnego modelu.
EN 12477 — typ A i typ B
Rękawice dla spawaczy dzieli się na dwa typy:
- typ A — wyższe minimalne wymagania dla części właściwości ochronnych, ale mniejsza wymagana zręczność;
- typ B — większa wymagana zręczność, przy niższych minimalnych wymaganiach dla części parametrów ochronnych;
- typ A/B — wyrób spełniający wymagania obu typów, jeżeli wskazuje to jego oznaczenie.
Typ B jest często rozważany przy TIG, gdzie ważne jest precyzyjne operowanie uchwytem i materiałem dodatkowym, natomiast typ A przy procesach z większym obciążeniem cieplnym i rozpryskami. Nie jest to automatyczna reguła: natężenie prądu, pozycja, materiał, czas ekspozycji i konstrukcja stanowiska mogą zmienić wymagania.
Jak czytać EN 388 i EN 407?
EN 12477 łączy wymagania związane z ochroną mechaniczną i termiczną. Na rękawicy lub w dokumentacji można znaleźć odwołania do:
- EN 388 — ścieranie, przecięcie, rozdzieranie, przekłucie oraz dodatkowe właściwości objęte aktualnym kodem;
- EN 407 — zachowanie przy płomieniu, ciepło kontaktowe, konwekcyjne i promieniowanie oraz rozpryski stopionego metalu.
Każda pozycja kodu dotyczy innego badania. Wyników nie sumuje się i nie traktuje jako jednej oceny jakości. Litera X oznacza, że dana właściwość nie została określona w tej pozycji albo badanie nie miało zastosowania. Nie jest potwierdzeniem ochrony.
Jak dobrać rękawice do procesu?
- Określ metodę: TIG, MIG/MAG, MMA, cięcie lub proces pokrewny.
- Oceń ciepło i rozpryski: ich ilość, energię, kierunek i czas oddziaływania.
- Rozpoznaj zagrożenia mechaniczne: ostre krawędzie, drut, przygotowanie materiału i przenoszenie elementów.
- Ustal potrzebną zręczność: chwyt uchwytu, prowadzenie drutu, regulacja urządzeń i zmiana pozycji.
- Dobierz długość mankietu: powinien współpracować z rękawem odzieży i ograniczać powstawanie szczeliny.
- Sprawdź oznaczenia: EN 12477, typ A/B, wyniki mechaniczne i termiczne oraz rozmiar.
- Wykonaj kontrolę zestawu: rękawice, odzież, przyłbica i pozostałe ŚOI nie mogą przeszkadzać sobie wzajemnie.
Materiał rękawicy nie wystarcza do oceny
Skóra licowa, dwoina, podszycie i przeszycia wpływają na zachowanie rękawicy, ale sama nazwa materiału nie potwierdza odporności. Dwie rękawice skórzane mogą mieć inne grubości, konstrukcję, szwy, mankiety i wyniki.
Szwy narażone na ciepło i rozpryski są krytycznym elementem. Trzeba również sprawdzić, czy wewnętrzne przeszycia, podszewka lub łączenie kciuka nie ograniczają chwytu i nie powodują miejscowego ucisku.
Rozmiar, mankiet i zręczność
Za luźna rękawica utrudnia chwyt i może zaczepić się o element. Za ciasna ogranicza ruch palców, uciska i napręża szwy. Rozmiar należy dobrać według tabeli konkretnego modelu, a następnie sprawdzić wszystkie ruchy wykonywane podczas pracy.
Mankiet powinien osłaniać nadgarstek i współpracować z rękawem odzieży. Nie wolno zawijać go w sposób tworzący kieszeń, w której mogą zatrzymać się gorące cząstki. Dokładny układ rękawicy i rękawa powinien wynikać z instrukcji oraz oceny stanowiska.
Rękawice spawalnicze a prąd elektryczny
EN 12477 zawiera wymaganie dotyczące określonej rezystancji elektrycznej dla rękawic używanych przy spawaniu łukowym, ale rękawice spawalnicze nie są rękawicami elektroizolacyjnymi do pracy pod napięciem. Wilgoć, zabrudzenie, uszkodzenie i zużycie mogą dodatkowo pogarszać właściwości.
Nie należy dotykać mokrymi lub uszkodzonymi rękawicami elementów obwodu ani traktować ich jako zabezpieczenia zastępującego sprawny uchwyt, przewody, uziemienie i procedury urządzenia.
Kiedy rękawicę wycofać?
- po przepaleniu, zwęgleniu, stopieniu lub trwałym zesztywnieniu;
- po rozdarciu, przecięciu, przetarciu lub rozejściu szwu;
- gdy mankiet, zapięcie lub podszewka nie pozostają w prawidłowym położeniu;
- po nasiąknięciu cieczą, której nie można usunąć metodą dopuszczoną w instrukcji;
- gdy zabrudzenie olejem, smarem lub substancją palną zwiększa zagrożenie;
- po utracie oznaczeń, jeśli nie można potwierdzić tożsamości i parametrów rękawicy.
Nie naprawiaj części ochronnej przypadkową nicią, klejem ani łatą. Taka zmiana może pogorszyć zachowanie pod wpływem ciepła i unieważnić ocenioną konfigurację.
Kompletna ochrona podczas spawania
Rękawice trzeba zestawić z ochroną oczu i twarzy o filtrze dobranym do procesu, odzieżą dla spawaczy, odpowiednim obuwiem oraz ochroną dróg oddechowych i słuchu, jeśli wykazuje to ocena ryzyka. Wentylacja i odciąg spalin spawalniczych mają pierwszeństwo przed poleganiem wyłącznie na ŚOI.
Ochrony muszą być kompatybilne. Rękaw nie powinien wysuwać się z mankietu podczas pracy, a rękawica nie może uniemożliwiać bezpiecznego sterowania uchwytem ani awaryjnego przerwania procesu.
Pytania i odpowiedzi
Czy typ B jest przeznaczony wyłącznie do TIG?
Nie. Typ B zapewnia większą wymaganą zręczność, dlatego bywa dobierany do TIG, ale o wyborze decydują wszystkie zagrożenia i parametry konkretnego procesu.
Czy grubsza rękawica zawsze chroni lepiej?
Grubość może wpływać na ochronę i zręczność, ale nie zastępuje wyników EN 12477, EN 388 i EN 407. Ważna jest cała konstrukcja.
Czy rękawice spawalnicze chronią przed porażeniem?
Nie są rękawicami elektroizolacyjnymi do pracy pod napięciem. Spawanie łukowe wymaga sprawnego sprzętu, suchego środowiska, właściwych procedur i kontroli całego obwodu.
Gdzie porównać dostępne modele?
Aktualne modele znajdują się w kategorii rękawice spawalnicze. Dobór powinien uwzględniać typ A/B, oznaczenia, rozmiar i instrukcję dokładnego wyrobu.
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google