Obuwie antypoślizgowe: SR, SRC i dobór podeszwy

Odporność obuwia na poślizg ocenia się według konkretnej edycji normy i w określonych warunkach badania. Sam głęboki bieżnik, miękka podeszwa albo opis „antypoślizgowe” nie potwierdzają zachowania na mokrej posadzce, oleju, pyle czy lodzie.

Dobór zaczyna się od rozpoznania rzeczywistej nawierzchni i zanieczyszczeń. Obuwie jest tylko częścią zapobiegania poślizgnięciom — potrzebne są też właściwa posadzka, usuwanie wycieków, odwodnienie, oznakowanie i organizacja pracy.

Aktualne normy obuwia do pracy

W aktualnym unijnym wykazie norm zharmonizowanych dla środków ochrony indywidualnej znajdują się między innymi:

EN ISO 20345:2022 wraz z A1:2024 — obuwie bezpieczne z ochroną palców badaną dla energii 200 J;
EN ISO 20346:2022 wraz z A1:2024 — obuwie ochronne z ochroną palców badaną dla energii 100 J;
EN ISO 20347:2022 wraz z A1:2024 — obuwie zawodowe, bez wymogu podnoska ochronnego.

Numer i rok normy trzeba odczytać z oznakowania, instrukcji lub deklaracji zgodności konkretnego modelu. Nie należy przenosić znaczenia symboli pomiędzy edycjami normy.

Co zmieniło się w badaniu poślizgu w edycji 2022?

Dla obuwia o konwencjonalnej podeszwie podstawowe badanie odporności na poślizg odbywa się na płytce ceramicznej z roztworem laurylosiarczanu sodu, przypominającym roztwór mydła. Spełnienie tego wymagania podstawowego nie dodaje osobnego symbolu do oznakowania.

Dodatkowe oznaczenie SR oznacza przejście dodatkowego badania na płytce ceramicznej z gliceryną. Symbol Ø może wskazywać, że specjalistycznego obuwia o niekonwencjonalnej podeszwie, na przykład z metalowymi kolcami, nie poddano podstawowemu badaniu w tych warunkach.

SR a dawne SRA, SRB i SRC

W edycjach norm z 2022 roku dawne oznaczenia SRA, SRB i SRC zostały usunięte. SR nie jest prostą zmianą nazwy SRC, ponieważ zmieniły się nawierzchnie i procedura badawcza:

SRA w starszej edycji odnosiło się do płytki ceramicznej z roztworem detergentu;
SRB odnosiło się do stalowej nawierzchni z gliceryną;
SRC oznaczało spełnienie warunków SRA i SRB;
SR w edycji 2022 jest dodatkowym badaniem na płytce ceramicznej z gliceryną.

Porównując dwa modele, sprawdź najpierw rok normy. Symbol SRC na wyrobie certyfikowanym według starszej edycji i SR na wyrobie według edycji 2022 nie są wynikami tego samego zestawu badań.

Czego oznaczenie SR nie potwierdza?

Badanie normowe odtwarza zdefiniowane warunki laboratoryjne. Nie potwierdza zachowania na każdej posadzce ani przy każdym zanieczyszczeniu. Oznaczenie SR nie jest gwarancją, że użytkownik nie poślizgnie się na:

lodzie, śniegu, błocie lub luźnym kruszywie;
metalowych stopniach, rusztach albo pochylniach;
powierzchni pokrytej konkretnym olejem, chłodziwem lub pyłem;
zużytej, uszkodzonej lub silnie zabrudzonej podeszwie;
nawierzchni o innej fakturze niż użyta w badaniu.

Jeżeli dostawca udostępnia współczynniki tarcia lub wyniki dodatkowych badań, warto porównywać je dla nawierzchni i zanieczyszczeń możliwie zbliżonych do stanowiska.

Bieżnik i materiał podeszwy

Geometria bieżnika wpływa na odprowadzanie cieczy i kontakt z nawierzchnią. Szerokie kanały mogą ułatwiać odpływ, ale wzór musi odpowiadać także rodzajowi podłoża i zabrudzeń. Bieżnik wypełniony błotem, opiłkami albo zaschniętą substancją nie działa tak jak czysta podeszwa w badaniu.

Nazwy materiałów, takie jak PU, TPU, guma lub EVA, nie wystarczają do oceny poślizgu. Mieszanka, twardość, konstrukcja wielowarstwowa, temperatura i zużycie mogą zmieniać zachowanie. Należy opierać się na oznaczeniach i dokumentacji dokładnego modelu, nie na samym tworzywie.

Jak dobrać obuwie do nawierzchni?

Zidentyfikuj podłoże: ceramika, beton, metal, ruszt, podest, teren lub kilka nawierzchni w jednej zmianie.
Rozpoznaj zanieczyszczenia: woda, detergent, olej, smar, chłodziwo, pył, błoto albo lód.
Sprawdź normę i rok: EN ISO 20345, 20346 albo 20347 oraz właściwą edycję.
Odczytaj SR lub starsze oznaczenia: nie porównuj ich bez uwzględnienia procedury badania.
Uwzględnij pozostałe ryzyka: podnosek, przebicie, elektryczność, woda, ciepło, zimno i stabilność kostki.
Przeprowadź kontrolowaną próbę: na reprezentatywnej powierzchni, bez narażania pracownika i z oceną dopasowania.
Monitoruj użytkowanie: poślizgnięcia, zużycie, zabrudzenie i zmiany procesu powinny uruchamiać ponowną ocenę.

Czyszczenie i kryteria wymiany

Podeszwę trzeba czyścić metodą dopuszczoną przez producenta, szczególnie w kanałach bieżnika. Nie używaj przypadkowego rozpuszczalnika — może zmienić materiał, klejenie lub właściwości powierzchni. Obuwie należy suszyć zgodnie z instrukcją, z dala od źródła ciepła, jeśli producent nie dopuszcza innej metody.

Model trzeba wycofać, gdy bieżnik jest starty poniżej kryterium producenta, podeszwa pęka lub odkleja się, występuje trwałe odkształcenie albo zanieczyszczenia nie można bezpiecznie usunąć. Sama data zakupu nie zastępuje oględzin i zasad ustalonych dla stanowiska.

Obuwie nie usuwa źródła poślizgu

W pierwszej kolejności ogranicz powstawanie wycieków, napraw nieszczelność, dobierz posadzkę, zapewnij odpływ i właściwe sprzątanie. Trasy komunikacyjne powinny być oświetlone, drożne i wolne od przeszkód. Oznaczenie mokrej podłogi ostrzega, ale nie zastępuje jej osuszenia.

Obuwie dobiera się jako uzupełnienie tych działań. Jeżeli powierzchnia lub używana substancja się zmienia, wcześniejszy dobór wymaga ponownej oceny.

Pytania i odpowiedzi

Czy SR oznacza, że podeszwa nie poślizgnie się na oleju?

Nie. SR odnosi się do dodatkowego badania na płytce ceramicznej z gliceryną. Rzeczywisty olej, nawierzchnia, temperatura i zużycie mogą dać inny wynik.

Czy SRC i SR można porównać bezpośrednio?

Nie. SRC pochodzi ze starszej edycji i łączyło badania SRA oraz SRB. SR w edycji 2022 wykorzystuje zmienioną procedurę na płytce ceramicznej z gliceryną.

Czy głęboki bieżnik wystarcza?

Nie. Liczą się cały model, materiał, wzór, stan podeszwy, nawierzchnia i zanieczyszczenie. Bieżnik nie zastępuje wyniku badania ani próby na stanowisku.